 |
| Quan Lạn không thể có mùa mực tuộc bội thu như thế này |
(Báo QN - 18/07/2010) -
Ông Phạm Đình Nhiên, người quê ở xã Quan Lạn (Vân Đồn - Quảng Ninh) từ tấm bé đã gắn bó với biển. Ông phát hiện những con mực sim, ruốc nhện (mực tuộc đốm trắng) hay bám trong các mảnh gốm, sứ vỡ dưới biển.
Khi đã trở thành giám đốc Xí nghiệp Xây dựng và Dịch vụ Việt Hằng (Việt Hằng), ông có ý tưởng hết sức táo bạo là nuôi quảng canh mực tuộc đốm trắng, bởi đây là loại đặc sản giá trị cao mà nhu cầu của thực khách rất lớn.
Từ ý tưởng đó, Việt Hằng được Quỹ Tiền Phong Việt Nam (Viện Phát triển Doanh nghiệp thuộc Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam) tài trợ 745 triệu đồng để thực hiện “Dự án nuôi trồng mực tuộc đốm trắng” trên diện tích rộng 7 ha trong thời gian một năm. Để triển khai nhanh dự án, Việt Hằng đã mua một tàu gỗ lắp máy 12 CV cùng các loại ấm tích phế phẩm từ Bát Tràng (Hà Nội) về để tạo “nhà” cho mực tuộc đốm trắng ở, bằng cách làm bè rồi chăng ngang những sợi dây cước to, từ đó nối các nhánh dây cước nhỏ để buộc ấm tích rồi thả xuống biển. Khi thu hoạch chỉ cần kéo dây cước lên là xong.
Chúng tôi gặp anh Kiều Văn Hòa - người trực tiếp coi sóc nhà bè nuôi mực tuộc đốm trắng, anh cho biết: “Con giống mua gom từ thuyền đánh bắt hải sản nhưng rất dễ kiếm, có lúc lấy được đến 3 tạ. Cái lợi nuôi mực tuộc đốm trắng là không phải mất tiền thức ăn cho mực, giá con giống lại rẻ”. Mực tuộc thương phẩm khi vào chính vụ, bán từ 40.000 đến 45.000 đồng/kg; còn trái vụ, lúc cao 70.000 đồng/kg nên được đánh giá là nguồn lợi một vốn, bảy, tám lời. Kế hoạch mỗi năm sẽ được 900 triệu đồng là hoàn toàn khả thi. Ngay từ vụ đầu thu hoạch mực tuộc đã được số tiền lên đến 600 triệu đồng, thế rồi các vụ sau cứ “ngót dần” xuống còn 300 rồi 70 triệu đồng. Ông Nhiên cho biết: Việt Hằng đã thực hiện tốt các yêu cầu nuôi mực đốm trắng như vùng biển nuôi tĩnh lặng không có tàu thuyền lắp máy khuấy động; không bị ô nhiễm xăng dầu và chế độ bảo vệ tốt. Thế nhưng dự án chưa thành công là do sứa biển.
Dẫn chúng tôi ra sau vườn, anh Hòa cho xem mấy sọt ấm tích để ngổn ngang không dùng đến, lý do là ô nhiễm môi trường từ khâu chế biến, đánh bắt sứa. Vụ thu hoạch mực tuộc vào mùa đông, trùng dịp khai thác sứa biển. Điểm đặt nhà bè nuôi mực tuộc lại ở cuối con “sông Mang” kéo dài khoảng 10 km, đây là một lạch biển nằm giữa hòn đảo chung của Quan Lạn và Minh Châu với đảo của xã Bản Sen nên có luồng nước biển chảy theo một hướng. ở vùng biển này, vào mùa đông, sứa rất nhiều. Những năm gần đây nhiều người dân làm xưởng chế biến sứa theo cùng một quy mô của Trung Quốc, mỗi xưởng giá trị đầu tư khoảng 1 tỷ đồng, rộng 0,5 ha và đều có 30 bể, ngâm đến 3 vạn đầu sứa bằng muối công nghiệp độ mặn cao và phèn chua. Quan Lạn có 12 và Minh Châu có đến 20 xưởng. Tất cả nguồn nước thải trong quá trình sơ chế sứa đều chảy ra sông Mang. Đó là chưa kể đến phần mình sứa (nón) chiếm 60% trọng lượng vì giá trị không cao lên mỗi khi dân bắt được sứa, chỉ cắt phần tua chân, nặng khoảng 9 kg cho lên thuyền, còn nón sứa thì quẳng luôn xuống sông Mang. Bởi vậy đã gây ô nhiễm môi trường hết sức trầm trọng, làm ảnh hưởng đến nguồn lợi sá sùng, hệ thống sinh thái biển và quy hoạch nuôi trồng hải sản, trong đó có dự án nuôi bạch tuộc đốm trắng của Việt Hằng. Điều đặt ra là trong quá trình chia sẻ nguồn lợi từ biển, cần cân đối giữa các lợi ích để tiến đến phát triển ngày càng bền vững. Hàng năm cứ đến mùa sứa, chỉ trong một tháng khai thác, một hộ vớt sứa có thể kiếm được 20 triệu đồng. Vụ sứa vừa qua, riêng Quan Lạn có thu nhập từ 6 đến 7 tỷ đồng, nên đây là nguồn lợi không thể bỏ qua.
Điều cần bàn là huyện Vân Đồn nói chung và xã Quan Lạn nói riêng cần nhanh chóng quy hoạch các khu nuôi trồng cho phù hợp để tránh tình trạng được cái nọ mất cái kia. Các nhà đầu tư như Việt Hằng cũng cần lựa chọn vị trí thích hợp trước khi triển khai dự án.
VQ