Tại một số cơ sở chuyên sản xuất đá sạch, ngoài vấn đề chất lượng sản phẩm hiện vẫn còn nhiều nghi vấn thì môi trường sản xuất ở đây khiến bất kì ai chứng kiến cũng phải giật mình
Quy định bảo hộ: bỏ qua!
Tại cơ sở chuyên sản xuất đá cây trên đường Trung Văn (Từ Liêm, Hà Nội), ấn tượng đầu tiên khiến chúng tôi không khỏi giật mình là một dòng nước thải đen kịt nằm án ngữ ngay trước cổng ra vào, bên cạnh là những đống chất thải của trâu bò nằm ngổn ngang trên đường. Đi vào khu vực sản xuất, mùi hôi ẩm ướt bốc lên khó chịu. Toàn bộ các trang thiết bị, dây chuyền sản xuất đá sạch được bố trí trong gian nhà cấp bốn khoảng chừng 30m2, phía trên có bể cấp nước với những mảng tường ố vàng do dòng nước giếng khoan tạo nên, ngay cạnh đó có hai giàn máy lắng, lọc luôn hoạt động hết công suất để sản xuất đá thành phẩm.
Theo quan sát, ngoài sự ô nhiễm nghiêm trọng môi trường sản xuất thì những người công nhân ở đây không tuân thủ bất kì tiêu chí nào mà ngành y tế quy định như buộc phải sử dụng găng tay, đồ bảo hộ lao động. Chẳng những không thực hiện những quy định trên mà họ còn cởi trần, mặc quần đùi, sử dụng các giầy dép thông thường (theo quy định phải sử dụng dép, ủng chuyên biệt) đi lại giữa các khu vực với nhau trong quá trình sản xuất.
Một công nhân ở đây cho biết, sản xuất đá cây phục vụ người dân sử dụng bảo quản thực phẩm là chủ yếu chứ ít ai để ý tới điều kiện vệ sinh đâu. Vừa nói chuyện, anh này thoăn thoắt chạy ra bể làm đá (nơi đặt các khay đựng nước thương phẩm) với đôi dép vừa đi bên ngoài vào cùng với đôi tay trần gỡ tấm bạt che mặt bể lên kiểm tra rồi thông báo: khoảng 3 tiếng đồng hồ nữa sẽ cho ra một mẻ đá mới. Anh cho biết thêm, với hệ thống máy móc hiện có, cơ sở có thể sản xuất ra 150 - 200 cây đá mỗi ngày, trong đó giá bán lẻ tại xưởng có mức 20.000 đồng và giá bán buôn là 12.000 đồng /cây. Vào những ngày nắng nóng vừa qua, cơ sở sản xuất không kịp đáp ứng nhu cầu thị trường, ngoài các khách hàng là các nhà hàng, khách sạn thì người dân đến mua về phục vụ nhu cầu giải khát cũng không phải ít.
Cơ sở sản xuất nước đá viên tinh khiết X (Trung Văn, Từ Liêm, HN) cũng rơi vào cảnh tương tự, toàn bộ cơ sở sản xuất được đặt ngay cạnh con mương có nguồn nước bị ô nhiễm nặng nề. Bên trong cơ sở sản xuất có vài ba công nhân túc trực đợi từng mẻ đá chín, sẵn sàng đóng gói tung ra thị trường. Đặc biệt, việc không sử dụng những đồ bảo hộ lao động, găng tay, khẩu trang cá nhân trong khâu đóng gói, nhặt các viên đá rơi vãi trong thao tác sản xuất vẫn xảy ra thường xuyên. Không chỉ vậy, ngay cả 3 phễu đựng đá trước khi được đóng gói đều không được che đậy nên bụi bặm, ruồi nhặng bu bám là điều khó tránh. Đá được đóng gói, đưa vào buồng lạnh bảo quản nhưng hễ có khách hàng vào mua thì chủ cơ sở sản xuất vẫn vô tư bê nguyên cả đôi dép sử dụng ở ngoài vào buồng lạnh, rất có thể mang theo vi khuẩn gây bệnh tới nơi cần sự vô trùng.
Bao giờ hết đá bẩn
Theo quy trình sản xuất đá tinh khiết đạt tiêu chuẩn thì nguồn nước lấy từ độ sâu 90m, được xử lý qua hệ thống lọc thẩm thấu ngược, và diệt vi khuẩn bằng tia cực tím. Các bộ phận khuôn đá, dao cắt đá, bồn cấp nước làm đá, cối lạnh và gàu tải đá của hệ thống máy sản xuất nước đá viên tinh khiết đều bằng inox, không bị rỉ sét theo thời gian. Chu trình sản xuất nước đá khép kín hoàn toàn tự động, không có sự tiếp xúc trực tiếp với bàn tay con người. Tuy nhiên, phần lớn các cơ sở sản xuất đá sạch ở khu vực này đều sử dụng nguồn nước giếng khoan, trong khi đó với mặt bằng sản xuất và nguồn nước bị ô nhiễm như vậy liệu chất lượng sản phẩm có được đảm bảo?
Trước thực trạng trên, ông Nguyễn Việt Cường, Chánh Thanh tra Sở Y tế Hà Nội cho biết, trên địa bàn thành phố hiện có 44 cơ sở đăng ký chất lượng sản phẩm và thuộc quyền quản lý của Sở. Qua thanh tra từ đầu năm đến nay (Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm kiểm tra, giám sát 12 cơ sở; Thanh tra Sở kiểm tra 2 cơ sở) mới phát hiện và đình chỉ 01 cơ sở vi phạm.
Phần lớn các cơ sở qua thanh kiểm tra, giám sát định kỳ đã có công bố tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm, đã được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn vệ sinh. Tuy nhiên, hiện vẫn còn một số cơ sở chưa có đầu tư thỏa đáng, các trang thiết bị mang tính chất thủ công, nhà xưởng chật chội, còn nhiều phế liệu trong cơ sở sản xuất dẫn đến các vi phạm chủ yếu về vệ sinh ngoại cảnh như môi trường sản xuất không đảm bảo, không có điều kiện bảo hộ lao động găng tay. Đồng thời, ông Cường nhấn mạnh, mất vệ sinh về chất lượng đá phần nhiều là do quá trình vận chuyển, bụi đường, bụi xe bám vào và do các đại lý bán đá lẻ không đủ điều kiện trong bảo quản, đảm bảo chỉ số chất lượng ban đầu của đá. Ngoài ra, trong quá trình sản xuất đá đều phải sử dụng nước máy với những tiêu chuẩn kĩ thuật yêu cầu chặt chẽ mới cho dạng nước đá viên tinh khiết.
PGS.TS Lê Anh Tuấn, Giám đốc Sở Y tế Hà Nội cho biết thêm, trong thời điểm dịch bệnh đang có nguy cơ lan rộng, người dân tuyệt đối không được sử dụng đá cây trong chế biến thực phẩm. Bởi khi đóng đá trong môi trường lạnh, vi khuẩn chỉ bị kìm chế phát triển còn khi đá tan vi khuẩn tiếp tục sống và khả năng gây bệnh sẽ rất cao.
Hoàng Văn - Thành Long